Een nieuwe manier van aanbesteden van een nieuwbouwproject

03 juni 2010
Jan Willem van de Groep, programma regisseur SEV en Teun Leuftink, TLA advies & implementatie

De inleiders hebben de deelnemers aan de leerkring meegenomen op de weg van een nieuwe manier van aanbesteden van een nieuwbouwproject van 61 energieneutrale woningen. In plaats van nauwkeurig voor te schrijven wat de woningcorporatie wilde, zijn aan enige consortia uitgangspunten meegegeven ten aanzien van het investeringsniveau, het energieverbruik, de levensduur en de gemiddelde jaarlijkse onderhoudskosten gedurende deze levensduur.

Het vraagt moed om zo’n stap te zetten. Want met cijfers kan niet worden aangetoond dat het anders moet. Want die cijfers zijn er niet of niet betrouwbaar. Het vraagt ook moed omdat ‘regels’ moeten wijken. Daar komen wel andere regels voor in de plaats. En het vraagt vertrouwen van alle partijen dat de samenwerking in een consortium wel tot winst in een ruime zin moet leiden.

De huidige manier van ontwerpen en bouwen kent een erg lange doorlooptijd. In dit proces zijn er enige winnaars en véél meer verliezers. Partijen hebben een voorkeur voor beproefde traditionele oplossingen en er worden hoge kosten gemaakt in de calculatiefase. In het ontwerp en de realisatie sluiten specificaties dikwijls niet op elkaar aan, wat tot hoge faalkosten leidt. De focus ligt op investeringskosten en niet op de kosten tijdens de gehele levensduur. De sector krijgt in de huidige werkwijze geen kans om zich te vernieuwen en zit als het ware gevangen in een paradigma dat ons hindert om dingen anders te doen.

Duurzaamheidverandering heeft niets te maken met budget, maar met de opvatting dat samenwerken tot synergie leidt, waarin kennis wordt gedeeld en innovatiekracht wordt bevorderd. Hoewel opdrachtnemers in deze ontwikkeling al ver zijn, blijven opdrachtgevers hierin achter en geven hen nauwelijks ruimte om waarde te creëren. Nochtans is de terminologie voor de bouw in de 21e eeuw: innovatie, samenwerking, openheid, integriteit, onderlinge verbondenheid, zelforganisatie en duurzaamheid.

De in dit project gevolgde werkwijze wordt omschreven als soft selection methodology. Deze methode is duurzaam, transparant en gericht op ‘samen’. De methode kan ook subjectief worden genoemd, vaag en onduidelijk, niet altijd navolgbaar en lijkt uit meerdere werkelijkheden te bestaan. Maar het resultaat telt!

Vijf consortia hebben de uitgangspunten vertaald in een ontwerp. In de ontwerpen zijn nagenoeg alle uitgangspunten gehaald, waarbij op het onderdeel ‘gemiddelde jaarlijkse onderhoudskosten’ moest worden ingeleverd. De doorlooptijd van initiatief tot bouwaanvrage bedroeg slechts 8 weken!

Voor nu stellen de inleiders:

21e eeuw opdrachtgeverschap 21e eeuw opdrachtnemerschap

  • focus op functionele eisen – focus op eindgebruiker
  • schrijft niet voor, daagt uit – denkt in oplossingen
  • niet kosten maar waarde – biedt aan op basis van TCO
  • focus op eindproduct – is productaanbieder
  • proces georiënteerd – intensieve samenwerking
  • laat markt innoveren – integrale innovatie
  • duurzaam – duurzaam
  • transparant – transparant